Financiële markten
In september keerde de rente terug als grootste zorg voor beleggers. Na vijf maanden van stijgingen sloot de Stoxx 600 de maand 2,5% lager. Een hogere olieprijs, hardnekkige inflatie en nieuwe renteverhogingen duwden de kapitaalmarktrentes omhoog, en dat maakte aandelen minder aantrekkelijk. In de Verenigde Staten bleef de schade beperkt tot een daling van 0,8% voor de S&P 500.
Opmerkelijk was dat de AEX de maand 0,8% hoger afsloot. Dat komt vooral door de twee grootste bedrijven in de index. Shell en ASML wegen samen ongeveer 30% en stegen in september respectievelijk met ruim 6% en circa 10%. Shell steeg mee met de rest van de energiesector, in een maand waarin de olieprijs fors opliep en de wereldwijde raffinagecapaciteit krapper was. ASML maakte een deel van de koersdaling uit de zomer goed.
Het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran blijft de stemming op de energiemarkten bepalen. Begin september namen de aanvallen op scheepvaart en energie-infrastructuur in het Midden-Oosten toe, waarna de olieprijs snel opliep. Een vat Brentolie werd in de loop van de maand 14% duurder en kostte eind september ruim $103. Rond 21 september leek er even ruimte te komen voor een heropening van de Straat van Hormuz, maar die hoop verdween toen de gesprekken vastliepen. Een hoge olieprijs maakt transport en productie duurder, en die kosten komen uiteindelijk voor een groot deel bij consumenten terecht.
Die doorwerking is zichtbaar in de inflatiecijfers: in de eurozone liep de inflatie in augustus op naar 3,2%. Centrale banken gingen daarom door met renteverhogingen. Op 10 september verhoogde de ECB de depositorente naar 2,50%, de tweede verhoging sinds het begin van het conflict. President Lagarde gaf daarbij aan dat de risico’s voor de inflatie eerder naar boven dan naar beneden wijzen. Na afloop van de maand bleek dat de inflatie in september verder was gestegen naar 3,8%. In de Verenigde Staten kwam de inflatie over augustus uit op 3,4%. Op 16 september verhoogde de Federal Reserve de rente naar een bandbreedte van 3,75% tot 4,00%. De rentevooruitzichten van de Fed-bestuurders wijzen op minstens nog één verhoging dit jaar.
De oplopende inflatie en de renteverhogingen werkten door op de obligatiemarkt. Daarnaast is de vraag naar geld van bedrijven groot, onder meer door de enorme investeringen in AI-infrastructuur, zoals datacenters. Om die investeringen te financieren, geven bedrijven obligaties uit en concurreren zo met overheden om het geld van beleggers. Ook dat draagt bij aan een hogere rente. De Duitse tienjaarsrente steeg in september naar 3,59%, het hoogste niveau sinds 2009.
In Frankrijk liep de rente nog harder op. De minderheidsregering van premier Lecornu moet een begroting met forse bezuinigingen door een verdeeld parlement loodsen, en in het voorjaar volgen presidentsverkiezingen. De twee vorige regeringen vielen over hun begroting, en analisten waarschuwen dat ook deze begroting de regering kan doen vallen. Half september werd bovendien duidelijk dat Frankrijk zijn begrotingsdoel voor 2026 niet haalt. Het renteverschil met Duitsland, een graadmeter voor het risico dat beleggers in Frankrijk zien, liep in september op van 85 naar 127 basispunten, het hoogste niveau sinds de eurocrisis in 2012. Op de valutamarkt won de dollar terrein, onder meer door de hogere Amerikaanse rente. Daarnaast vroegen beleggers een hogere risicopremie voor Europa, mede door de onrust rond Frankrijk. De euro sloot de maand af op 1,13 dollar.
De economie lijkt de hogere rente en olieprijs voorlopig goed op te vangen. In de eurozone steeg de samengestelde inkoopmanagersindex, een graadmeter voor de bedrijvigheid, in september naar 53,1, van 52,0 in augustus. Een stand boven de 50 wijst op groei. In de Verenigde Staten was het beeld nog sterker: daar kwam de index uit op 58,4, het hoogste niveau sinds juli 2021. Het Amerikaanse banenrapport over september liet wel een duidelijke afkoeling van de arbeidsmarkt zien. Er kwamen 29.000 banen bij, tegen 133.000 in augustus, en de werkloosheid steeg licht naar 4,2%.
Een hogere rente is om twee redenen slecht nieuws voor aandelen. Ten eerste zijn spaargeld en obligaties aantrekkelijker geworden, omdat de rente erop is gestegen. Aandelen moeten daarmee concurreren: beleggers eisen doorgaans ook van aandelen een hoger rendement, en dat krijgen ze door minder te betalen voor dezelfde verwachte winst. Zo drukt een hogere rente op de waardering van aandelen. Ten tweede wordt lenen duurder. Dat raakt vooral vastgoedbedrijven, die veel met geleend geld werken. De vastgoedsector verloor in september ruim 7%. De aandelenmarkt was over een breed front zwak: van de negentien sectoren in de Stoxx 600 stegen er maar twee. Energiebedrijven stegen mee met de olieprijs, en technologieaandelen sloten de maand eveneens hoger. Halverwege september ontstond nog twijfel over de enorme investeringen in kunstmatige intelligentie, maar later in de maand keerde het vertrouwen terug.
Bedrijven die afhankelijk zijn van de consument hadden het zwaar. Luxeaandelen behoorden tot de grootste dalers: Hermès verloor in september ruim 15% en LVMH bijna 14%. Beleggers lijken zich zorgen te maken over de vraag uit China en over de bestedingsruimte van consumenten, die onder druk staat door hogere energieprijzen en rentes. De autosector was met een daling van ruim 8% de zwakste sector van de maand. Volkswagen verlaagde op 18 september zijn margeverwachting voor 2026 naar mogelijk 1%, vooral door een verslechterende markt in China.
Toch blijft de aandelenmarkt opvallend goed overeind, ondanks hoge rentes, oplopende inflatie, dure energie en politieke onrust. Ook na de daling van september staat de Stoxx 600 dit jaar nog ruim 7% hoger. Een belangrijke steun zijn de bedrijfswinsten: analisten hebben hun verwachtingen voor de winstgroei in 2026 in de loop van het jaar steeds verder verhoogd, met de grootste bijstelling in de energiesector. De vraag is nu hoe lang de combinatie van stijgende winstgroeiverwachtingen, hogere olieprijzen en stijgende rentes kan aanhouden. Valt de winstgroei tegen, dan wordt de aandelenmarkt kwetsbaarder.
Wij danken u voor uw vertrouwen en houden u graag op de hoogte van verdere ontwikkelingen in de markten.